0
0

شاخص و انواع آن در بورس ایران

1193 بازدید
Rate this post

شاخص چیست؟

در این مقاله توضیحات کاملی در باره شاخص و انواع آن در بورس ایران خواهیم داد ولی وارد جزئیات آن مثل نحوه محاسبه آنها نخواهیم شد. به صورت کلی شاخص ابزاری برای مقایسه تغییرات گروهی چند پدیده با یکدیگر است.

کلمه شاخص به معنای نماگر، نشان دهنده یا نماینده است. در لغت شاخص یعنی عددی که میانگین ارزش مجموعه‌ای از اقلام مرتبط با یکدیگر را برحسب درصدی از همان میانگین در فاصله زمانی دو تاریخ بیان کند.

انواع شاخص های بورس ایران

– شاخص کل یا شاخص قیمت و بازده نقدی

یکی از انواع شاخص های بورس شاخص کل می باشد. این شاخص همان شاخصی است که همیشه در اخبار و رسانه‌ها از آن به عنوان شاخص بورس تهران صحبت می‌شود. شاخص کل در بین فعالان بازار و سرمایه‌گذاران یکی از پرکاربردترین شاخص‌هاست. این شاخص بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است، به عبارت دیگر تغییرات شاخص کل بیانگر میانگین بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس است.

چونکه بازدهی در بورس از دو طریق دریافت سود نقدی سهام و  تغییر قیمت سهم در طول دوره سرمایه گذاری بدست میاد و در واقع شاخص کل تغییرات قیمت سهام و سودهای سالیانه‌ای را که شرکت‌ها به شما پرداخت می‌کنند، محاسبه می‌کند.

در فرمول محاسبه شاخص کل، هر چه شرکت‌ها بزرگتر باشند و سرمایه بیشتری داشته باشند، تاثیر بیشتری بر روی شاخص کل خواهند داشت.

یکی از اتفاقات رایج در بازار این هست که ممکنه کلیت بازار نزولی باشه اما چون سه تا ۵ سهم بزرگ بازار صعود سنگین داشته‌اند شاخص کل رشد قابل‌توجهی را ثبت می‌کند. و بالعکس.

ممکنه کلیت بازار صعودی باشه اما چون سه تا ۵ سهم بزرگ بازار نزول کرده اند شاخص کل افت قابل‌توجهی را ثبت کنه.

نکته: توجه داشته باشید که تمامی شاخص ها توسط سازمان بورس محاسبه و از طریق سایت tsetmc منتشر میشه و نیازی به محاسبه یا یادگیری فرمول آن نیست . فقط کافیست کاربرد تک تک آنها را بدونید.

– شاخص قیمت (وزنی-ارزشی)

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص قیمت می باشد.اگر شاخص قیمت کل بدون در نظر گرفتن سود ناشی از سرمایه‌گذاری سهام داران لحاظ کنیم، شاخص قیمت (ارزشی) بدست می‌آید.

بنابراین شیوه محاسبه این شاخص درست به مانند شاخص کل است ولی سود سهام در آن در نظر گرفته نشده است.

و بزرگی شرکت‌ها هم در انجام این محاسبه دخیل است پس یک شاخص (وزنی) هم محسوب می‌شود.

– شاخص كل (هم وزن) 

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص کل هم وزن می باشد. شیوه محاسبه شاخص کل هم‌وزن مشابه شاخص قیمت کل است با این تفاوت که در این شاخص فارغ از اینکه شرکت‌ها چه اندازه‌ای دارند اثر یکسانی را خواهند داشت .

برخی از کارشناسان و فعالان بازار سرمایه اعتقاد دارند شاخص کل معیار مناسبی برای ارزیابی شرکت‌های بورسی و نشان دهنده برآیند عمومی تغییرات بازار سهام نیست. به‌دلیل اینکه تاثیرگذاری شرکت‌ها با سرمایه بزرگتر بر روند شاخص کل بیشتر است.

ولی در شاخص کل هم‌وزن شرکت‌های پذیرفته شده در بورس با وزنی برابر در محاسبه این شاخص سهیم هستند و نوسانات مثبت و منفی شرکت‌های کوچک، به اندازه نوسانات مثبت و منفی شرکت‌های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

در بازار بورس تفاسیر هم‌زمان شاخص قیمت کل و شاخص هم‌وزن بسیار رایج است.

– زمانی که شاخص کل صعودی است اما شاخص هم‌وزن نزولی است به این معنی است که اغلب سهام بازار نزول داشته‌اند در حالی که شاخص کل به دلیل رشد چند سهم مهم شاخص ساز مثبت شده است.

– زمانی که شاخص کل نزولی است و شاخص هم‌وزن صعودی است به این معنی است که سهام شاخص ساز و بزرگ بازار نزول کرده‌اند و در نتیجه شاخص کل کاهش پیدا کرده است اما عموم سهام بازار افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند.

اگر این حالت طی دو الی ۴ روز کاری اتفاق بیفتد به این معنی خواهد بود که سرمایه‌گذاران برای کسب سود بایستی به سمت سهام کوچک و متوسط متمایل شوند.

–  اگر هر دو شاخص باهم نزول کنند: در این حالت عموم بازار با کاهش قیمت روبه‌رو شده است و اگر این موضوع برای چندین روز متوالی اتفاق بیفتد بستگی به شرایط حاکم بر بازار ممکن است این تفسیر ایجاد شود که بازار به سمت رکود پیش می‌رود.

– اگر هر دو شاخص صعود کنند: در این حالت عموم سهام بازار بورس صعودی بو.ده اند و رخداد این حالت در طی چند روز می‌تواند حکم به صعودی بودن بازار طی روزها یا ماه‌های آتی را بدهد.

– شاخص قیمت (هم وزن):

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص قیمت هم وزن می باشد. در شاخص قیمت هم وزن، شرکت‌های پذیرفته شده در بورس با وزنی برابر در محاسبه شاخص قیمت سهیم هستند و نوسانات مثبت و منفی شرکت‌های کوچک، به اندازه نوسان مثبت و منفی شرکت‌های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

تفاوت این شاخص با شاخص کل قیمت این است که ضریب تاثیر شرکت های بزرگ و کوچک یکسان است و وزن شرکت ها محاسبه نمی شود. و سرمایه تمام شرکت ها یکسان در نظر گرفته می شوند.

در واقع شاخص قیمت هم وزن نشان دهنده ی میزان بازدهی قیمت سهام شرکت ها بدون در نظر گرفتن بزرگی شرکت هاست.

برای درک بهتر این مفهوم، اگر کسی از تمامی شرکت ها به تعداد مساوی سهم داشته باشد شاخص قیمت هم وزن میزان بازدهی پرتفوی اون شخص را نشان می دهد.

– شاخص آزاد شناور

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص آزاد شناو می باشد. پیش از آنکه درباره «شاخص آزاد شناور» توضیح بدم، لازم است مفهوم «سهام شناور آزاد» را مرور کنیم.

شناوری سهام به درصدی از سهام یک شرکت اشاره دارد که نزد سرمایه‌گذاران خرد (غالبا حقیقی) قرار دارد و قابلیت فروش مجدد در آینده نزدیک را دارد و خرید سهام با هدف نگهداری و یا افزایش کنترل و نفوذ در شرکت خریداری نمی‌ شه.

درصد شناوری یک سهم در سایت بورس اوراق بهادار نمایش داده می‌شود.

شاخص سهام آزاد شناور، تغییرات آن بخش از سهام یک شرکت را محاسبه می‌کند که توسط سرمایه‌گذاران خرد مورد معامله قرار می‌گیرد. شیوه محاسبه، مشابه شاخص کل است و تفاوت با آن شاخص در تعداد سهامی است که به عنوان ضریب قیمت لحاظ می‌گردد.

یکی از نکات تفسیری حائز اهمیت این هست که هرچه درصد شناوری سهام پذیرفته شده در بازار بورس بیشتر باشد نتیجه این شاخص به تغییرات شاخص کل قیمت نزدیک‌تر خواهد بود و هر چه درصد شناوری پایین‌تر باشد به نظر می‌رسد که نتیجه حاصل از شاخص سهام شناور آزاد واقعی‌تر باشد.

– شاخص بازار اول و دوم

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص بازارها می باشد. شرکت‌های عضو بورس اوراق بهادار تهران به دو گروه عمده تقسیم می‌شوند. این گروه‌ها هر یک بازار سهام خاصی را تشکیل می‌دهند. معیار تفکیک شرکت‌های بورسی معمولا میزان سرمایه، تعداد سهامداران، وضعیت سودآوری، تعداد سهامی که توسط سهامداران حقیقی در بازار خرید و فروش می‌شود و … است.

این تفکیک در بازار نمایانگر بازار شرکت‌های بزرگ و بازار شرکت‌های کوچک است. شرکتی‌هایی که از لحاظ معیارهای گفته شده در شرایط بهتری نسبت به دیگر شرکتها قرار داشته باشند، در بازار اول و بقیه شرکت‌های بورسی در بازار دوم قرار می‌گیرند.

در این بین اگر شاخص کل برای بازار اول محاسبه شود، شاخص بازار اول

اگر شاخص کل بازار اول سرعت افزایش بیشتری نسبت به بازار دوم داشته باشد، نشان می‌دهد که رشد در بازار اول به نسبت بازار دوم بهتره و بازده سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بزرگ، جذابیت بیشتری دارد.

و در صورتی که شاخص برای بازار دوم محاسبه شود شاخص بازار دوم بدست می‌آید.

اگر شاخص کل بازار دوم سرعت افزایش بیشتری نسبت به بازار اول داشته باشه، نشان می‌دهد که رشد در بازار دوم به نسبت بازار اول بهتره و بازده سرمایه‌گذاری در شرکت‌های کوچک، جذابیت بیشتری دارد.

– شاخص ۵۰ شرکت برتر:

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخصپنجاه شرکت برترمی باشد. سازمان بورس اوراق بهادار هر سه ماه یک‌بار فهرست ۵۰ شرکت برتر بورس را که بالاترین درجه نقد شوندگی را دارند ارائه می‌نماید.

شاخص ۵۰ شرکت برتر میانگین وزنی این ۵۰ شرکت را ارائه می‌نماید. بنابراین شیوه محاسبه این شاخص مشابه شاخص کل است با این تفاوت که تعداد شرکت‌های لحاظ شده در این شاخص تنها ۵۰ شرکت است .

– شاخص ۳۰ شرکت بزرگ‌تر:

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص سی شرکت بزرگ می باشد. شاخص سی شرکت بزرگ‌تر میانگین وزنی  ۳۰ شرکت بزرگ در صدر جدول را برآورد می‌کنه و شیوه محاسبه آن مشابه شاخص کل قیمت است.

بعضی اوقات در دوران رکود بازار و زمانی که شاخص مسیر مشخصی ندارد با انجام معاملات بلوکی در سهامی که جزو ۳۰ شرکت بزرگ‌تر هستند رقم شاخص را تغییر می‌دهند.

– شاخص صنعت و شاخص مالی:

یکی دیگر از انواع شاخص های بورس شاخص گروه صنعت و گروه مالی می باشد. در واقع مشابه شاخص کل محاسبه می‌شن و تفاوت آن‌ها با شاخص مزبور در تعداد شرکت‌های حاضر در آن صنعت است.

شیوه محاسبه هر دو شاخص بر اساس میانگین موزون شرکت‌های فعال در آن شاخص هست.

مثلا تعداد زیادی از شرکت‌های فعال در بورس را شرکت‌های تولیدی تشکیل می‌دهند.

و تعدادی از شرکتهای حاضر در بورس جزو مشاوره مالی و شرکت‌های تأمین سرمایه محسوب می‌شوند.

شرکت‌های حاضر در دسته اول را در زمره شاخص صنعت و شرکت‌های حاضر در حوزه دوم را در شاخص مالی تقسیم‌بندی و محاسبه می‌کنند.

شاخص های زیادی در بازارهای جهانی وجود دارند که نشان دهنده رونق و یا رکود در آن بازار می باشند که از جمله مهمترین شاخص ها،  شاخص S&P یا The Standard & Poor’s 500 یکی از شناخته‌شده‌ترین شـاخص های جهان است و معیار رایج مورداستفاده برای بازارهای سهام به‌حساب می‌آید. و شاخص نزدک (NASDAQ) نیزیکی دیگر از شاخص های مهم می باشد، سایر شـاخص های برجسته در جهان شامل DJ Wilshire 5000 (شـاخص کل سهام)، MSCI EAFE (سهام خارجی اروپا، استرالیا، شرق دور) و Lehman Brothers Aggreghate Bond Index (شـاخص کل اوراق قرضه) است.

برایمطالعه بیشتر در مورد شاخص ها به پست شاخص (index) های بورس اوراق بهادار مراجعه کنید.

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://saya.academy/?p=1467

اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
عارف محمدی
مطالب بیشتر
برچسب ها:

نظرات

0 نظر در مورد شاخص و انواع آن در بورس ایران

دیدگاهتان را بنویسید

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.